Od neolitu do współczesności. Historia kopalni soli w Wieliczce

20 października 2021

Poznaj bogatą historię Kopalni Soli w Wieliczce – od prehistorycznych solanek po chwałę UNESCO. Fascynująca podróż przez wieki górnictwa i legend.
Od neolitu do współczesności. Historia kopalni soli w Wieliczce
20 października 2021

Historia Kopalni Soli w Wieliczce

Przez wieki sól była uważana za skarb – nazywaną nawet „białym złotem”. Jej odkrycie i eksploatacja przemieniły lokalne społeczności, przyniosły dobrobyt i umieściły Wieliczkę na mapie jako kluczowy punkt handlu solą w Europie. Dziś Kopalnia Soli w Wieliczce stoi nie tylko jako zabytek wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, ale także jako świadectwo wielowiekowej ludzkiej pomysłowości i wytrwałości.

Początki górnictwa solnego w Wieliczce

Wydobycie soli w regionie rozpoczęło się od solanek, już około 3000 r. p.n.e. Odkrycia archeologiczne, w tym prehistoryczne instalacje parowe i naczynia solne odkryte w pobliżu wioski Barycz, potwierdzają tę wczesną działalność. Najprostszą metodą było gotowanie wody z solanki, aż pozostawała tylko sól.

Gdy źródła solankowe wyschły, górnicy zaczęli wiercić głębsze studnie i odkryli płytsze złoża soli kamiennej. To oznaczało początek górnictwa podziemnego w Wieliczce.

Instalacja przedstawiająca wydobycie soli w czasach neolitu
Instalacja przedstawiająca wydobycie soli w czasach neolitu

Wydobycie soli w Średniowieczu

Z biegiem czasu studnie solne przekształciły się w głębsze kopalnie z pionowymi szybami i poziomymi korytarzami. Pod koniec średniowiecza w Wieliczce pracowało około 350 górników, którzy wydobywali do 8 tysięcy ton soli rocznie – mimo że górnictwo wciąż miało charakter sezonowy.

Kopalnia szybko zyskała sławę, przyciągając odwiedzających już w XV wieku. Jednym z pierwszych znanych gości był Mikołaj Kopernik, który zwiedził szyby w 1493 roku.

Tak wyglądał średniowieczny młyn koński
Tak wyglądał średniowieczny młyn koński

Wieliczka w czasach nowożytnych

W XVI wieku kopalnia zaczęła pracować przez cały rok. W tym okresie powstały pierwsze mapy podziemne w Polsce, a zatrudniono nowych specjalistów. Priorytetem stało się również dobro górników – zbudowano łaźnie, zatrudniono medyków i stworzono schroniska dla ich rodzin. W 1697 roku Magdalena Bendzisławska została pierwszą w Polsce licencjonowaną chirurgiem-barberem.

Rosnąca sława Kopalni Soli w Wieliczce sprawiła, że wymagano królewskiej zgody na jej odwiedziny. Wspomnienia z pierwszych wypraw naukowych są przechowywane i badane do dziś.

Pod koniec XIII wieku Wieliczka oraz pobliska Bochnia zostały połączone w ramach królewskiego przedsiębiorstwa znanego jako Krakowska Żupa. Dochody ze sprzedaży soli finansowały takie instytucje jak dwór królewski, a także fundowanie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Chcesz poznać mistyczne legendy kopalni, od opowieści o św. Kindze po demonicznego Skarbnika? Przeczytaj więcej w naszym artykule o Legendach Kopalni Soli w Wieliczce.

Kaplica św. Kingi w Wieliczce
Kaplica św. Kingi w Wieliczce

Panowanie austriackie i nowe innowacje

Po I rozbiorze Polski w 1772 roku władze austriackie zmodernizowały kopalnię, wprowadzając parową windę, podziemne kolejki oraz wiertnice pneumatyczne. W 1868 roku otwarto pierwszą trasę turystyczną – z przejażdżkami konnymi i dramatycznymi wydarzeniami, jak „diabelskie przejażdżki”.

Kopalnia solna stała się symbolem polskiej tożsamości dla tych, którzy żyli pod obcym panowaniem, przyciągając wielu patriotycznych odwiedzających.

Jedno z podziemnych jezior w Wieliczce
Jedno z podziemnych jezior w Wieliczce

XX wiek i uznanie przez UNESCO

W XX wieku kontynuowano postęp technologiczny. Podczas II wojny światowej kopalnia pozostała operacyjna pod kontrolą nazistów, a dzięki swojej wartości przemysłowej nie została zniszczona.

Jednak nadmierna eksploatacja po wojnie, w okolicach historycznych komór, spowodowała destabilizację części kopalni. W latach 90. produkcja ustąpiła, a prace konserwatorskie nasiliły się.

W 1976 roku kopalnia została wpisana na polską listę zabytków, a w 1978 roku znalazła się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Wieża do odparowywania solanki
Wieża do odparowywania solanki

Zaplanowanie wizyty

Co roku kopalnię w Wieliczce odwiedza ponad milion osób. Podróż pod ziemię to nie tylko spacer po korytarzach – to spojrzenie w wielowiekową historię Polski wyrzeźbioną w soli.

👉 Gotowy, by wybrać się na wycieczkę? Zarezerwuj wycieczkę z przewodnikiem do Kopalni Soli w Wieliczce i odkryj jedno z najbardziej ikonicznych miejsc w Polsce, wpisane na listę UNESCO.

🧳 Nie wiesz, co zabrać i jak się ubrać? Zapoznaj się z naszym poradnikiem o przygotowaniach do wizyty w Wieliczce – znajdziesz tam wszystko, od wyboru odpowiedniego obuwia po wskazówki dotyczące biletów.

Wstecz

Dodaj komentarz

Proszę wpisać komentarz
Proszę wpisać swoje imię