Co symbolizują puste krzesła na Placu Bohaterów Getta?

6 października 2021

Odkryj znaczenie pustych krzeseł na Placu Bohaterów Getta w Krakowie. Potężne upamiętnienie II wojny światowej i głęboko symboliczne miejsce pamięci.
Co symbolizują puste krzesła na Placu Bohaterów Getta?
6 października 2021

Plac Bohaterów Getta w Krakowie – Znaczenie Krzeseł

Jednym z najbardziej poruszających i wzruszających miejsc w Krakowie jest niewątpliwie Plac Bohaterów Getta. Znajdujący się w dzielnicy Podgórze, plac upamiętnia żydowskich ofiar II wojny światowej zarówno poprzez swoją nazwę, jak i potężną instalację krzeseł, którą można tam znaleźć. Artykuł ten przybliża historię placu, symbolikę krzeseł oraz tragiczną przeszłość, która miała tu miejsce.

Getto Krakowskie: 1941–1943

Plac Bohaterów Getta, znany jako Plac Zgody od 1930 do 1948 roku, stał się sercem żydowskiego getta, które zostało utworzone przez nazistowskie Niemcy w marcu 1941 roku. Niezamożni mieszkańcy Podgórza zostali wysiedleni, a żydowskie rodziny z całego Krakowa zmuszone zostały do przenosin do przestrzeni o powierzchni zaledwie 20 hektarów. Około 17 000 Żydów zmieszczono w 320 budynkach, często w 4 lub 5 rodzin w jednym mieszkaniu.

Warunki były nieludzkie. Wiele osób spało na podłodze, a wszyscy – w tym dzieci, osoby starsze i chore – zmuszeni byli do pracy. Głód, choroby i brutalne traktowanie były powszechne. Osoby uznane za niezdolne do pracy były zabijane lub deportowane do obozów zagłady. Plac był miejscem, w którym gromadziły się tysiące ludzi podczas masowych deportacji do Bełżca, a później do Auschwitz, czekając godzinami na swoją ostatnią podróż.

Deportacja Żydów do getta, dzisiejsza ul. Lwowska (dawniej ul. Salinarna), marzec 1943
Deportacja Żydów do getta, dzisiejsza ul. Lwowska (dawniej ul. Salinarna), marzec 1943

Deportacje z Placu

Przed wojną Plac Zgody pełnił funkcję lokalnego dworca autobusowego. Po utworzeniu getta stał się miejscem zbiórek i selekcji. W byłym terminalu autobusowym mieściła się również stacja policji, a w pobliżu stał mur getta.

Plac był wykorzystywany do deportacji. Ofiary gromadziły się w jego zachodniej części, podczas gdy zrabowane mienie układano na środku. Egzekucje odbywały się na placu i w pobliskich podwórkach. Podczas likwidacji getta w marcu 1943 roku, wielu starszych, chorych i bezrobotnych mieszkańców – razem z dziećmi – zostało zamordowanych na miejscu.

Tadeusz Pankiewicz, nieżydowski farmaceuta, który prowadził Aptekę „Pod Orłem”, był naocznym świadkiem tych wydarzeń. Pozwolono mu zostać, pomógł przemycać jedzenie i leki oraz dostarczać fałszywe dokumenty Żydom ukrywającym się.

Więcej informacji na temat Fabryki Schindlera i jej wystaw, które opowiadają szerszą historię Krakowa pod okupacją niemiecką, znajdziesz w naszym szczegółowym przewodniku.

Po Wojnie

W 1948 roku miasto zmieniło nazwę Placu Zgody na Plac Bohaterów Getta, aby uczcić ofiary. Przez pewien czas plac powrócił do swojej roli jako węzeł komunikacyjny, ale pamięć o wojennych zbrodniach nigdy nie zniknęła.

Krzesełka: Symboliczny Pomnik

W 2005 roku miasto zleciło stworzenie pomnika inspirowanego wspomnieniami Tadeusza Pankiewicza, autora książki Apteka w Getcie Krakowskim. Napisał on: „Na Placu Zgody gnijącą liczbę szaf, stołów, komód i innych mebli.” Te słowa zainspirowały instalację metalowych krzeseł w nadzwyczajnej wielkości, symbolizujących to, co zostało po ludziach – oraz ich nieobecność.

Pomnik składa się z 33 dużych krzeseł ustawionych w rzędach, przypominających zbiórki. Twarzą do byłej apteki. Trzy z nich zwrócone są ku ul. Lwowskiej, gdzie fragment oryginalnego muru getta nadal stoi. Dodatkowo 37 mniejszych krzeseł do siedzenia otacza większe.

Wyłożona linia przez plac oznacza symboliczny granicę getta. Na budynku byłego dworca autobusowego widnieją dwie daty: 1941 (utworzenie getta) i 1943 (likwidacja getta).

Pamięć i Uznanie

Każdego roku, 13 i 14 marca, mieszkańcy i turyści przechodzą w milczeniu przez plac, śledząc drogę, którą pokonali Żydzi podczas likwidacji getta.

W 2006 roku pomnik otrzymał Europejską Nagrodę za Przestrzeń Publiczną Miast. W 2011 roku zdobył Złotą Nagrodę za Jakość Przestrzeni Miejskiej. W 2017 roku lokalna artystka nawet wydziergała koronkowe pokrowce na niektóre krzesła, nadając surowemu pomnikowi delikatny ludzki akcent – choć dziś pozostaje ich tylko kilka.

Plac Bohaterów Getta dzisiaj
Plac Bohaterów Getta dzisiaj

Dlaczego warto odwiedzić ten plac?

Chociaż jest to prosta wizualizacja, instalacja pustych krzeseł na Placu Bohaterów Getta mówi bardzo wiele. Wiele osób przechodzi obok niego, nie znając jego historii. Ale teraz, gdy ją znasz, zrozumiesz głębię tego, co to miejsce reprezentuje. Jeśli odwiedzasz Kraków lub planujesz podróż, spacer po Podgórzu i wizyta na tym placu pozwolą ci doświadczyć głębokiego kontaktu z historią.

FAQ – Plac Bohaterów Getta

Co symbolizują krzesła na Placu Bohaterów Getta?
Symbolizują one nieobecność i utratę – każde krzesło reprezentuje życie zabrane oraz dom, który został porzucony, gdy krakowscy Żydzi zostali deportowani lub zabici.

Gdzie znajduje się Plac Bohaterów Getta?
Plac znajduje się w dzielnicy Podgórze w Krakowie, łatwo dostępny tramwajem z centrum miasta.

Kto zaprojektował instalację krzeseł?
Pomnik zaprojektowali architekci Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak, ukończony w 2005 roku.

Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu?
Rozważ odwiedzenie Fabryki Schindlera, zachowanego muru getta na ul. Lwowskiej lub Muzeum Apteki Pod Orłem.

Kiedy zostało zlikwidowane krakowskie getto?
Ostateczna likwidacja miała miejsce w marcu 1943 roku, kiedy to tysiące osób zostały deportowane do Auschwitz lub zamordowane na miejscu.


Ten plac to więcej niż tylko przestrzeń publiczna – to cichy świadek niewyobrażalnej utraty. Wizyta tutaj przypomina nam, że historia nie jest zapisana tylko w książkach, ale także wyryta w ulicach i miejscach, które mijamy. Poświęć chwilę, usiądź i zastanów się.

Wstecz

Dodaj komentarz

Proszę wpisać komentarz
Proszę wpisać swoje imię